Istorijat Štampa El. pošta
utorak, 25 novembar 2008 12:51

ISTORIJAT POŽAREVAČKOG SUDA

Činjenica da je požarevački sud osnovan kao prvi nahijski sud u Srbiji, ukazuje na značaj koji je varoš Požarevac uživala tada u privrednom, političkom i socijalnom miljeu države. Osnovan kao Sovjet požarevački 1821. godine, preko magistrata, ispravničestva, suda okruga požarevačkog i prvostepenog suda, ovaj sud ostaće kao postojeći, sa kontinuiranim radom do današnjih dana. Pravni sledbenik Sovjeta požarevačkog, kao prvostepene sudeće instance, danas je Opštinski sud u Požarevcu.

Požarevački sud je osnovan, kao prvi nahijski sud u Srbiji, 7. maja 1821. godine, pod nazivom Sovjet požarevački, od strane kneza Miloša Obrenovića. Pri ustanovljenju nahijskih sudova knez Miloš je propisao da sudije (po dvojica) stalno prebivaju u mestu gde su opredeljeni da budu "čestni i pošteni" i u sudskim poslovima "koliko toliko vešti". Propisao je da imaju "pristojnu sobu" za kancelariju, pisara, pečat i da "drže tefter dela". Neposredno po osnivanju Sovjeta požarevačkog, 27. jula 1821. godine, knez Miloš je izdao "Nastavlenije" knezovima ustrojenog suda požarevačkog, u kome je utvrdio nadležnost suda i glavnog nahijskog kneza Josifa Milosavljevića kao sudije.

Požarevački magistrat je odmah po osnivanju imao propisanu organizaciju, zgradu, svoj pečat i delovodni protokol. Sud je smešten u logofetovoj, odnosno Bogićevoj kući, a nešto docnije u Vasinoj (dvorište Doma trgovačke omladine, danas Politehničke škole), gde je imao neophodan inventar za rad. U tom smeštaju je ostao do juna 1825. godine kada je knez Miloš Obrenović naredio čiča Mitru Josifoviću da sud izmesti iz Vasine u kuću kneza Jokse u "avliji konaka".

Požarevački sud je radio pod nazivima:

  • "Sovjet požarevački" sud požarevački 1821-1823
  • Magistrat nahije požarevačke 1823-1829
  • Sud nahije požarevačke 1830,1831
  • Sud nahije i varoši požarevačke 1831-1834
  • Sud okružja požarevačkog i
  • Sud varoši i okružja požarevačkog 1834-1835
  • Ispravničestvo okružja požarevačkog 1836-1837
  • Magistrat okružja požarevačkog 1837-1840
  • Sud okružja požarevačkog 1840-1852
  • Okružni sud u Požarevcu (Stolica u Požarevcu) 1852
  • Požarevački okružni sud 1852-1868
  • Sud požarevačkog okruga 1868-1876
  • Požarevački okružni sud 1879-1889
  • Požarevački prvostepeni sud 1889-1914

Nadležnost požarevačkog suda, u vreme magistrata, prostirala se na području požarevačke nahije. Ustav iz 1835. godine ukinuo je velika serdarstva, a upravnu podelu zasnovao na:

  • okruzima koji su zamenili nahije
  • srezovima
  • opštinama

Prema takvoj administrativno-teritorijalnoj podeli, nadležnost suda okružja požarevačkog se prostirala na srezove:

  • zviždski
  • mlavski
  • pekski
  • ramski
  • rečki
  • homoljski

koji su se nalazili u sastavu okruga, zajedno sa njima pripadajućim opštinama. Sa manjim izmenama, teritorijalna nadležnost sa početka rada požarevačkog suda ostala je u istim granicama i za vreme okružnog, odnosno, kasnije, prvostepenog opštinskog suda.

Uvaženi požarevački advokat XIX veka, Stevan Maksimović istraživao je, sakupio i u okviru knjige sa izvornim nazivom "Suđenja u knježevini Srbiji pre pisanih zakona", 1898. godine izdao u Požarevcu zbirku odabranih tekstova iz odluka (presuda i rešenja) požarevačkog magistrata, izrečenih u građanskim i krivičnim postupcima nastalim na području magistrata u tom periodu. Odabrane odluke svojim sadržajem, rešavajući sukobe oko livada, njiva, šuma, vodenica, stoke, u opisima morala, svesti o pravičnosti i nepravičnosti tadašnjih žitelja požarevačkog kraja, predstavljaju dragocen izvor nepogrešivog saznanja o procesu organizovanja i razvoja pravnog poretka nove srpske države.

Prema knjizi Stevana Maksimovića "Suđenja u knježevini Srbiji pre pisanih zakona", građanske parnice presuđivane su na osnovu zdrave pameti i običajnog nepisanog prava, što je razumljivo ako se ima u vidu nedostatak pisanih materijalnih i procesno pravnih izvora u vremenu koje je predmet istraživanja Stevana Maksimovića. Značajno je napomenuti da je u to vreme primenjivano načelo prigovora zbog suđene i presuđene stvari, i da se dozvoljavalo utvrđivanje vanbračnog očinstva deteta.

Istoričari prava, danas, rad Stevana Maksimovića ocenjuju kao izvanrednu zaostavštinu budućim generacijama.

Stevan Maksimović je živeo od 1844. do 1922, bio je advokat, poslanik Narodne skupštine Kraljevine Srbije, pravni pisac, izdavač i urednik "Prava", prvog pravnog časopisa u Srbiji.

Posle Prvog svetskog rata prvi zakonski propis koji je regulisao sudsku organizaciju donet je 24.09.1928. godine. Po ovom zakonskom propisu sudsku vlast u tadašnjoj Kraljevini Srba, Hrvata i Slovenaca vršili su redovni sudovi: Sreski, Okružni, Trgovački, Apelacioni i Kasacioni sud. Dotadašnji prvostepeni sudovi pretvoreni su u okružne sudove.

Odmah posle Šestojanuarske diktature 18.01.1929. godine stupio je na snagu nov Zakon o uređenju redovnih sudova, sa istom podelom sudova kao što je predviđao i prethodni zakon. Za suđenja, u Građanskom zakoniku, i po naročitim zakonima koji spadaju u nadležnost Opštinskog suda, nadležan je kmet-pravnik. Stupanjem na snagu Zakona o gradskim opštinama iz 1934. godine, ukida se zvanje kmeta-pravnika. Njegove funkcije kao nosioca sudske opštinske vlasti prenose se na Predsednika opštine i jednog opštinskog činovnika-diplomiranog pravnika.

Sudovi su za vreme okupacije, od 1941. godine, nastavljali svoj rad. Ostali su i dalje na snazi stari zakoni sa manjim izmenama i dopunama.

Posle Drugog svetskog rata ustanovljeni su kao redovni sudovi: Sreski, Okružni i Vrhovni sudovi federalnih jedinica, Vrhovni sud Vojvovodine i Vrhovni sud DFJ. Opštinski i okružni sudovi su ukinuti.

Administrativno teritorijalna podela NR Srbije od aprila 1947. godine dovela je do promena u organizaciji sudstva, kada je doneta Uredba o broju teritorijalne nadležnosti Sreskih i Okružnih sudova. 

Zakonom od juna 1966. godine Sreski sudovi se preimenuju u Opštinske sudove.

Posle Drugog svetskog rata svi pravosudni organi u Požarevcu, bili su smešteni u zgradi bivšeg Sreskog načelstva. Pored Sreskog suda tu su bili smešteni Okružni sud i Okružno javno tužilaštvo. Sreski sud je tu radio sve do 1966. godine, kada se preselio u novosagrađenu zgradu u kojoj se Opštinski sud i danas nalazi.

Još odmah posle rata, Sreski odnosno Opštinski sud u Požarevcu obuhvatao je područje dveju opština Požarevac i Malo Crniće. Sa ukidanjem Opštinskog suda u Žabarima 1947. godine, nadležnost ovoga suda se proširila na jedan deo naselja žabarske opštine i to sve do 1956. godine kada je ponovo formiran. 

Zgrada Opštinskog suda u Požarevcu, danas, se nalazi na Trgu Stevana Maksimovića broj. 1 i u njoj je pored Opštinskog suda smešteno Opštinsko javno tužilaštvo i Opštinsko javno pravobranilaštvo.

U Opštinskom sudu u Požarevcu trenutno sudijsku dužnost obavlja 22 sudija. Zaposleno je 6 sudijskih pomoćnika, 9 sudijskih pripravnika i volontera, i 75 državnih službenika i nameštenika.

 

Anketa

Da li pratite Oglase o prodaji putem javnog nadmetanja koji se objavljuju na sajtu ovoga suda u sekciji "Oglasi" ?
 

Pretraga